100 NĂM CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ NHẤT

Chiến tranh trái đất thứ nhất, nói một cách khác làĐại chiến trái đất lần sản phẩm công nghệ nhất,Đệ nhất ráng chiếnhayThế chiến Ilà một cuộcchiến tranh cụ giớidiễn ra tự ngày28 tháng 7năm1914đến ngày11 mon 11năm1918.

Bạn đang xem: 100 năm chiến tranh thế giới thứ nhất

Cuộc cuộc chiến tranh này là giữa những sự khiếu nại có tác động nhất tronglịch sử nỗ lực giới. Đây là trận chiến tranh có mặt trận chính bao trùm khắpchâu Âuvà tác động ra toàn thế giới, hấp dẫn tất cả các cường quốcchâu ÂuvàBắc Mỹvào trận chiến với con số người chết trên 19 triệu người, đồng thời có sức hủy hoại và ảnh hưởng về vật chất lẫn tinh thần của nhân loạirất thâm thúy và lâu dài. Khác với các cuộc chiến tranhtrước đó, tín đồ Âu châu buộc phải chiến đấu cả trên chiến trường lẫn làm việc hậu phương.Phụ nữphải làm việc thaynam giới, mặt khác sự cải cách và phát triển của technology cũng có ảnh hưởng đến đặc điểm chiến tranh; hoàn toàn có thể thấy sự hiệu quả củakhông quânvàxe tăngtrong chiến đấu kể từ cuộc Đại chiến này.Chiến tranh chiến hàogắn ngay thức thì với cuộc Đại chiến trái đất lần thứ nhất trong thời hạn đầu của nó.

Đây là cuộc chiến giữa pheHiệp Ước(chủ yếu ớt làAnh,Pháp,Ngavà kế tiếp làHoa Kỳ,Brasil) với pheLiên minh Trung tâm(chủ yếu ớt làĐức,Áo-Hung,BulgariavàOttoman). Cuộc chiến bước đầu vớiVụ giết hại thái tử Áo-Hung, dẫn tới việc Áo - Hung tuyên chiến vớiSerbia.Sự kiện này được tiếp nối bởi việcHoàng đế ĐứclàWilhelm IItruyền lệnh cho những tướng lĩnh đưa quân tấn côngBỉ,LuxembourgvàPháp, theokế hoạch Schlieffen.Hơn 70 triệu quân nhân được huy động ra trận chiến, trong các đó tất cả 60 triệu người Âu châu, trong một trong các những cuộc chiến tranh lớn nhất trong định kỳ sử.Trong cuộc chiến tranh khiếp hoàng này,Pháplà nước chịu đựng tổn thất nặng nề nề hơn cả và trọn vẹn bị kiệt quệ, dẫn đến sự đại bại của mình trong các trận chiến tranh về sau.Những trận đánh khốc liệt nhất trong trận chiến tranh quả đât lần đầu tiên cũng ra mắt trên đấtPháp. Một cuộc chiến đáng nhớ của cuộc Đại chiến là tạiVerduncùng năm đó, lúc quân Đức tấn côngthành cổ VerduncủaPháp, nhưng không thành công.Tuy nhiên, cuộc chiến đẫm máu tốt nhất là tạisông Somme(1916), khi liên quânAnh-Phápđánh bất phân win bại cùng với quân Đức, trong khi chiến dịch quân sự lớn số 1 làCuộc tổng tấn công của Brusilov, lúc quân Nga vượt qua liên quân Áo-Hung với Đức.

Tất cả nhữngđế quốcquân chủ(trừĐế quốc Anh) hầu như sụp đổ trong trận chiến tranh này. ĐảngBolsheviklên chũm quyền tại nướcNgasau cuộcCách mạng mon Mườilật đổNga hoàng, trong những lúc việc Đức chiến bại lại tạo đk choĐức Quốc Xãlên nuốm quyền nhờ biết khai thác tư tưởng bất mãn của fan dân.Tuy nướcĐứcthua cuộc cơ mà vềthương mạivàcông nghiệphọ không bị tổn sợ gì lớn,vì cố gắng về phần đông mặt này họ đã chiến thắng cuộc Chiến tranh thế giới lần sản phẩm nhất.

Không một nướcchâu Âunào thật sự thành công cuộc chiến tranh này, toàn bộ đều chịu đựng tổn hại nặng vật nài về bạn và của. Sauchiến tranh,châu Âulâm vào tình trạngkhủng hoảngvà đa số cao tràochủ nghĩa dân tộctrỗi dậy ở những nước bại trận.Điển hình là tạiThổ Nhĩ Kỳ, bão táp phong tràoCách mạng giải tỏa Dân tộcrầm rộ, đưa dân tộc bản địa này từ từ hồi phục, với buộc phe Hiệp Ước phải xóa khỏi những quy định khắc nghiệt sau khi trận đánh tranh trái đất lần trước tiên chấm dứt.Nước nhất không bị tiêu diệt mà còn thu được lợi nhuận khủng từ trận đánh này làHoa Kỳ, nó đang tạo điều kiện cho nước này vượt trên các nướcchâu Âuvềkinh tếkể trường đoản cú sau cuộc chiến.

Trước phía trên ở các nước nóitiếng Anhdùng trường đoản cú "Đại chiến" (Great War). Vàithập kỷsau, tên gọiChiến tranh trái đất lần sản phẩm công nghệ nhất(World War I) mới được vận dụng để tách biệt với cuộcChiến tranh quả đât thứ hai.Đương thời, nó nói một cách khác với cái thương hiệu "Cuộc chiến tranh ngừng mọi trận đánh tranh" (The war to end all wars) vì quy mô với sự hủy diệt khủng khiếp nó gây ra.Chính những sự việc liên quan tớiHoà mong Versailles 1918đã để cho cuộcChiến tranh quả đât thứ haibùng nổ.

*

(Ảnh: những nước tham chiến nghỉ ngơi châu Âu)

Mục đích

Đây là một trận đánh để lập lại riêng lẻ tự thế giới mới, nó có tác dụng sụp đổ 4đế chếhùng mạnh mẽ của châu Âu và trái đất lúc kia làĐế quốc Nga,Đế chế Đức,Đế quốc Áo-HungvàĐế quốc Ottoman, làm thay đổi sâu sắc diện mạo của châu Âu và vậy giới. Tuy nhiên tuy vậy là trận chiến đẫm máu và tàn khốc như vậy nhưng cuộc chiến này đang không giải quyết được những mâu thuẫn căn cơ và "thế giới mới" mà lại nó tạo ra còn để châu Âu và trái đất trước những vấn đề và mâu thuẫn khác còn trầm trọng hơn như phát sinh đơn vị nước theoChủ nghĩa cùng sảntạiNga,Chủ nghĩa quân phiệtvàChủ nghĩa phát xíttạiÝ,ĐứcvàNhật, sự chia cắt, xâm phạm quyền từ bỏ quyết của những dân tộc... Những điều đó sẽ dẫn mang đến bùng nổChiến tranh nhân loại thứ hai. Đó là lý do một số nhà nghiên cứu cho rằngChiến tranh nhân loại thứ haichỉ là việc nối tiếp của cuộc chiến tranh thế giới thứ nhất sau gần hai mươi năm tạm nghỉ đem sức.

Chiến tranh núm giới đầu tiên xảy ra thân 2 khối liên minh quân sự được ra đời sauthế kỷ XIX: một bên là phối hợp 3 đế quốcAnh-Pháp-Nga, tốt được hotline là khối Hiệp ướcEntente cha bên(trongtiếng Phápententecó nghĩa là sự việc đồng thuận, hiệp ước) trong tương lai còn thêmHoa Kỳvà một số trong những nước không giống tham gia; bên kia là pheLiên minh Trung tâm(Central Powers, hay còn gọi là Liên minh 3 nước) gồm Đức, Áo – Hung với Ottoman.

Tuy nhiên sau đó Ý chiến đấu bên phía Entente 3 mặt nhưng kết đoàn Trung tâm lại có thêm đồng minh làĐế quốc OttomanvàBulgaria. Trong khi vai trò của các đồng minh bao gồm trong Entente 3 mặt khá đồng những trong bài toán gánh vác sức nặng chiến tranh thì ở mặt phía hòa hợp Trung vai trung phong vai trò những đồng minh đó là mờ nhạt hơn, chỉ Đức có vai trò trụ cột vì thực tiễn mâu thuẫn hầu hết gây nên cuộc chiến tranh là gắn sát với ước mơ chính trị kinh tế tài chính của đế quốc Đức dịp đó. Thời gian bấy giờ, 2 cường quốc quân sự chiến lược hùng mạnh nhất của châu Âu là Đức với Anh.

Quy mô, tính chất

Về khía cạnhchính trị–quân sựđây là lần trước tiên thế giới nghe biết 1 kiểuchiến tranh tổng lực,chiến tranh toàn diện. Chiến tranh ra mắt không những khốc liệt trên bộ, trên không, trên biển khơi mà những bên thực hiện bao vây bóp nghẹtkinh tếcủa nhau, đánh vào ý chí và bản lĩnh chịu đựng của dân tộc, demo tháchtiềm lực tởm tếvà sức mạnh ý thức của đối phương. Những cường quốc như Đế quốc Nga, Đế quốc Áo-Hung với Đế quốc Đức đã chiến bại và sụp đổ dù quân đội của họ vẫn còn hiện hữu (đặc biệtquân nhóm Đứcvẫn còn vẫn trên khu đất đối phương, và quân địch còn chưa xâm phạm tới khu vực của họ). Những nước này đã thua trận trận vìxã hộikiệt sức, bắt buộc kham nổi cuộc chiến tranh – 1 kiểuchiến tranh tiêu haovới cường độ rất cao, khiến chính phủ của mình bị các lực lượng nội địa lật đổ.

Chiến tranh nuốm giới thứ nhất diễn ra theo 1 kiểuchiến lượcchiến tranh hiện nay đại. Trước đây châu Âu đã có lần có các trận chiến theoliên minhnhiều nước nhưChiến tranh Kế vị Tây Ban Nha,Chiến tranh Kế vị Áo,Chiến tranh Bảy năm,Chiến tranh Napoléon, v.v... Cơ mà những cuộc chiến đó có kết quả chiến tranh phụ thuộc vào 1 hoặc vài trận chiến lớn có tính quyết định diễn ra trong 1-2 ngày tại 1 điểm quyết chiến hoặc một vài chiến dịch vào vài tuần hoặc một vài ba tháng, các hoạt động chiến sự xen kẽ với hoà bình. Kết cục cuộc chiến tranh không triệt để: đại bại trận thì kýhoà ước nhượng bộ, chờ vài năm hồi phục tiềm lực rồi lại tham chiến tiếp (điển dường như các trận chiến thờiNapoléon I). Các trận đánh đó dựa vào rất nhiều, nếu không nói là phần lớn, vào tài thao lược của nhà cầm quân. Còn trường đoản cú nay, tính từ lúc Thế chiến I, lần thứ nhất nhân loại tận mắt chứng kiến một kiểu cuộc chiến tranh lâu dài, quy mô, huỷ diệt. Chiến sự giàn trải trên khắp chiến trường, mọi cả châu lục. Vai trò cá nhân của thống soái trong chiến tranh bị tinh giảm mà tiềm lực kinh tế tài chính và ý chí, mức độ mạnh lòng tin của đất nước nổi lên là nguyên tố quyết định.

Trên mặt trận về tinh tế thuần tuý quân sự đó là một trận chiến tranh sẽ có các đặc trưng hiện nay đại: quân đội làquân nhóm đông đảo. Lần thứ nhất trên trái đất chiến tranh theo chiến thuậtđội hình tản máckhông còn các khối quân lực xếp hàngtấn côngvàphòng thủtheođội hình ô vuôngdày sệt rất đặc trưng của mọi trận chiến tranh trước đây. Trận đánh tranh này đặc thù áp hòn đảo bởi hình thứcchiến tranh trận địamà nổi bật nhất là khối hệ thống chiến hào trở thành phương tiện phòng thủ bao gồm yếu, thành quáchpháo đàiđã không còn vai trò phòng ngự đặc biệt nữa. Những bên phòng ngự trongchiến hàovới hệ thống ụsúng máy,dây thép gai,bãi mìnvàtrận địa pháodày quánh vớichiến tuyếnngăn đôi giữa 2 phía đối địch.Chiến tranh trận địahaychiến tranh chiến hàoở thời kỳ này thường có đặc thù là cực kỳ khó tấn công và rất dễ dàng phòng thủ nên cuộc chiến tranh có diễn biến chậm trễ ít năng động, ít gồm các chiến thắng quân sự dứt khoát. Kết cục chiến tranh dựa vào vào sự chịu đựng đựng dẻo dai của các bên đối kháng đối với gánh nặng trĩu chiến tranh tiêu tốn tổng lực.

Xem thêm: 99+ Cách Bắt Chuyện Với Con Trai Qua Facebook Thành Công, Lã M Sao đÁ»ƒ BắT ChuyệN VớI Con Trai

Trong lực lượng Hiệp Ước, Anh-Pháp và Nga share gánh nặng chiến tranh kha khá đồng đều trong những khi phe đoàn kết chỉ rất có thể trông cậy vào nước Đức là chủ yếu.

Nguyên nhân, thực chất chiến tranh

Sự bài toán Đại công tước (tiếng Đức:Erzherzog, tiếng Anh:Archduke)Franz Ferdinand của Áo - Hungbị 1 phần tửdân tộc nhà nghĩangườiSerbiatên làGavrilo Principám ngay cạnh tạiSarajevovào ngày28 mon 6năm1914được xem như là khởi nguồn của cuộc rứa chiến này, nhưng thực chất đó chỉ nên "giọt nước tràn ly". Vụ sát hại thái tử Áo-Hung chỉ là chiếc cớ để những bên bằng lòng khai chiến sau một thời gian dài chạy đua thiết bị nhằm sẵn sàng chiến tranh. Cuộc chiến tranh là "phải nổ ra" do xích míc giữa các đất nước ở châu Âu đang chín muồi, những bên tham chiến trường đoản cú trước kia khá lâu đã có các mâu thuẫn đơn với nhau, và hy vọng triệt hạ nhau bằng quân sự chiến lược để phân loại lại nạm giới.

Nguyên nhân và thực chất của cuộc chiến tranh này là khôn xiết phức tạp, nhiều diện, nhưng rất có thể được tổng kết như sau:

Chủ nghĩa đế quốc và sự tranh giành thuộc địa

Leninvà mọi ngườiBolshevik, cùng một trong những phần lớn mọi ngườixã hội chủ nghĩacủa châu Âu phân tích tất cả cơ sở rằng cuộc chiến tranh là xích míc của sự phát triển của các nướcchủ nghĩa đế quốccầm đầu làm việc châu Âu và chiến tranh có tính chấtchiến tranh đế quốc: kia là trận đánh nhằm tranh giành, phân loại lạithuộc địagiữa các nướcđế quốc, là trận chiến tranh phi nghĩa với cả các phe tham chiến.

Tranh biếm họa về những nướcAnh,Đức,Nga,Pháp, vàNhậttranh nhau chiếmthuộc địaởTrung Quốc. Trong bức tranh, vua nước ĐứcWilhelm II(đội mũ chóp nhọn) tỏ thái độ đáng ghét rõ ràng vớinữ hoàng AnhVictoria

Theo so với củaLenin, tại sao chiến tranh bắt nguồn ngay lập tức từ giữathế kỷ XVI: ở thời gian này, các nướcchâu Âubắt đầu hình thànhChủ nghĩa bốn bản. Để kiếm tìm kiếm tài nguyên và lợi nhuận, các nướcthực dânchâu Âubắt đầu bành trướng lãnh thổ, đem quân xâm chiếm các nướcchâu Á,châu Phiđể biến những nước này thànhthuộc địa. Đến cuốithế kỷ XIX, về cơ bạn dạng thì toàn bộ châu Á, châu Phi sẽ bị biến thành thuộc địa. Nhưng lại sự phân loại thuộc địa giữa các nước châu Âu là rất không đồng đều.Anh-Pháplà 2 nước vẫn xâm chiếmthuộc địatừ khá sớm nên chiếm lĩnh được rất các thuộc địa, vào khi những nước châu Âu không giống thì chiếm được ít hơn nhiều.

Đến cuốithế kỷ XIX, sự vững mạnh củaĐế quốc ĐứcsauChiến tranh Pháp-Phổđã tăng nhanh những hoài bão chiếm lĩnh trực thuộc địa và chia lại thị trường nhân loại của nước này. Đến đầuthế kỷ XX,Đế quốc Đứcđã thừa quaAnh,Phápđể trở thànhcường quốccông nghiệpđứng đầuchâu Âuvà đứng số 2 trên trái đất (sauMỹ). Dẫu vậy trong cuộc chạy đua giành giật thuộc địa, Đức lại là nước lờ lững chân, vị đến cuốithế kỷ XIX, đa số châu Á với châu Phi đã bị Anh, Pháp chỉ chiếm làm nằm trong địa. Năm1913, tổng diện tích những thuộc địa của Đức chỉ cần 2,9 triệu km2, trong những khi nước Anh gồm tới 34 triệu km2, Pháp có gần 13 triệu km2. Vày quy mô thuộc địa không tương xứng với sức mạnh công nghiệp (ít ở trong địa thì tức là có íttài nguyênvà thị phần tiêu thụ), Đức là nướchiếu chiếnnhất vào thời kỳ này. Không tính ra, nước Đức chịu ảnh hưởng sâu sắc đẹp của truyền thốngquân phiệtPhổ: đề caochủng tộc Đức, tích cực truyền bá tinh thầnkỷ phép tắc quân đội,chạy đua vũ trang.Leninđã tổng kết đặc thù của nước Đức thời kỳ này là"Chủ nghĩa đế quốc quân phiệt, hiếu chiến".

Nhưng ước mơ củaĐứcgặp phải sự bội nghịch kháng của những nước"đế quốc già"là nướcAnh,PhápvàNga. Những "đế quốc già" này về cơ bản đã chiếm lĩnh gần hết số đông thuộc địa bát ngát khắp nhân loại và muốn gia hạn quyền thống trị của mình, không muốn "chia phần" mang lại những quyền lực mới nổi như Đức.Đế quốc Áo–HungvàĐế quốc Ottomantừ lâu đã suy yếu, tuy nhiên vẫn mong mỏi có đầy đủ "tư cách" với vai trò để tranh giành tác động trong khu vựcTrung Âu,BalkanvàKavkaz. Các cường quốc không giống can thiệp vào khu vực đó nhằm tranh giành ảnh hưởng với nhau...

Do bao gồm cùng phương châm tranh giành nằm trong địa vớiAnh-Pháp, nướcĐứcđã cùngÁo - Hung,Italiathành lập "phe Liên Minh" vào năm1882để sẵn sàng chiến tranh phân chia lại cụ giới. Để đối phó,Anhđã cam kết vớiNgavàPhápnhững Hiệp cầu tay đôi có mặt phe Hiệp ước (đầuthế kỷ XX). Từ bỏ đó, nghỉ ngơi châu Âu đã tạo ra 2 khối quân sự cạnh tranh nhau. Hai bên ra sức chạy đua vũ trang, chuẩn bị cho chiến tranh. Một cuộc chiến tranh đế quốc nhằm mục đích phân chia thuộc địa trên nhân loại không thể tránh khỏi.

Sự mâu thuẫn mang tính chất chất đế quốc chủ nghĩa đòi hỏi một cuộc "chém giết thịt lớn" để phân định lại ngôi thứ với lập lại trật tự vậy giới, theo đó những thế lực mới nổi (đứng đầu làĐế quốc Đức) mong ước đánh bại những thế lực cũ (Anh, Pháp, Nga) để chỉ chiếm lấy nằm trong địa của kẻ thua.

Mặt khác, vấn đề phát rượu cồn chiến tranh của các nước đế quốc còn nhằm mục đích đối phó cùng với những không ổn định trong nội cỗ quốc gia. Đầuthế kỷ XX, phần lớn ách thống trị lao động ở các nước bị tách bóc lột nặng nề, đời sống siêu khốn nặng nề (công nhân liên tiếp phải thao tác 12 giờ/ngày, đồng lương lại thấp, việc loại trừ diễn ra bừa bãi, trẻ nhỏ 12 tuổi vẫn phải đi làm việc công nhân phụ giúp phụ thân mẹ...). Sự áp bức đó tạo ra mâu thuẫn nóng bức giữa bạn lao hễ với chủ bốn bản, nhiều quốc gia đã tiềm ẩnphong trào biện pháp mạng(đặc biệt là ởNga,ĐứcvàÁo-Hung). Câu hỏi phát động chiến tranh sẽ kích thích lòng tin ái quốc của tín đồ dân, làm họ quên đi các vấn đề trong nước cùng xoa vơi mâu thuẫn trong thâm tâm các nước đế quốc.

Liên minh quân sự, chạy đua vũ trang, quân phiệt

Từ vì sao mâu thuẫn lợi ích, sự thèm mong tranh giành ở trong địa vẫn dẫn tới một nhóm tại sao khác cũng rất được các nhà phân tích chỉ ra, là khối hệ thống các kết liên quân sự, sự chạy đua vũ trang và công ty nghĩa quân phiệt của các đế chế:

Chủ nghĩa dân tộc

Sauthế kỷ XIXtại châu Âu khi số đông giá trị từ bỏ do cá nhân và quyền từ bỏ quyết của cá nhân được thừa nhận thức thì hiển nhiên nhận thức vềquyền dân tộc tự quyếtcủa những dân tộc đang bị điều khiển bởi những dân tộc cường quốc vẫn trỗi dậy và gặp phải sự ngăn trở của các dân tộc khác. Sự thức tỉnh tình cảm dân tộc thường kèm theo vớiChủ nghĩa Sôvanhvà trên tuyến đường tìm vị thế của bản thân mình các dân tộc nhỏ tuổi thường tìm sự bảo trợ của các đồng minh mập để chống lại các quân thù cận kề. Điều đó dẫn đến các xung bất chợt được tích luỹ và cuộc chiến tranh là biện pháp giải toả cuối cùng.

Chủ nghĩa dân tộclà lý do chính của vụ ám sát hoàng tử Áo-Hung tạiBosnia.Đế quốc NgavàĐế chế Ottomanđã đi đến chiến tranh tại Balkan1878. Sau cuộc chiến, Nga có ảnh hưởng lớn ởBalkan. Áo-Hung lại điều khiển và tinh chỉnh chính đậy ởBosniavà năm 1908 thì gạtThổ Nhĩ Kỳra khỏi đây, vắt toàn tập hình ảnh hưởng nghỉ ngơi Bosnia. Nga vận động những nước còn lại trên bán hòn đảo Balkan lập raLiên minh Balkanhi vọng khối này vẫn đẩy lùi Áo-Hung. Nhưng vì chưng những mâu thuẫn trước kia so với Đế chế Ottoman, khối này dường như không chống lại Áo-Hung cơ mà gâyChiến tranh Balkan lần đầu tiên 1912-1913với Thổ Nhĩ Kỳ. Song do sự phân chia nghĩa vụ và quyền lợi không đều,Chiến tranh Balkan lần vật dụng hai 1913lại bùng phát, vàBulgarialà nước bại trận. Đến năm1914, Thổ Nhĩ Kỳ gần như là chỉ có một ít ảnh hưởng ở bán đảo này, đa số ởAlbania.Áo-Hunglại trở thành quân địch lớn của kết liên Balkan.Serbia, nước theo nhà nghĩa dân tộc mạnh bạo nhất trên Balkan hôm nay đã vận động nhà nghĩa dân tộc bản địa Bosnia là nước tất cả chung đường biên giới giới với Serbia để tiến công đuổi Áo-Hung thoát ra khỏi Balkan. Một phần tử được giúp đỡ bởi tổ chức triển khai dân tộcBàn tay đencủa Serbia đã giết hại hoàng tử Áo-Hung vào28 mon 6năm1914. Sau đó, Áo-Hung rình rập đe dọa Serbia với 1 tháng sau, Áo-Hung tuyên bố chiến tranh với Serbia vào ngày28 mon 7năm1914.

Chiến tranh là vớ yếu?

Trong các học giả nhân loại khi đề cập vì sao chiến tranh có lộ diện câu hỏi: Liệu có thể tránh được trận đánh tranh này không? cùng với những tại sao khách quan tiền và nhà quan vì thế thì sinh hoạt tầm nước ngoài và lịch sử hào hùng nhân loại có thể nói: với trình độ giác ngộ chính trị của trái đất vào đầuthế kỷ XX, khi tư duy chủ yếu trị vẫn luôn là tư duy nước lớn, bốn duy đế quốc chủ nghĩa, khi bí quyết tiếp cận những vấn đề quốc tế luôn theo vẻ ngoài "tối đa quyền lợi và nghĩa vụ cho mình, tối thiểu đến đối phương" thì chiến tranh thế giới thứ nhất là "phải xảy ra và cần thiết tránh được". Cuộc chiến này sẽ cùng vớiChiến tranh thế giới thứ haisẽ tập cho trái đất phải quan tâm đến theo kiểu bốn duy new là "cùng mãi sau hoà bình, những bên cùng gồm lợi". Để dìm thức được như vậy quả đât phải trả giá gần cả trăm triệu mạng bạn trong 2 cuộc trận chiến và các trận đánh khác trongthế kỷ XX. Đó là bài học kinh nghiệm chính trị quý hiếm nhất của đại chiến mà đôi khi nơi này hay địa điểm khác bài học đó vẫn còn đấy bị "lãng quên".